Home // Home // Films

Een keuze voor een mens

(Brussel, april 2005) -- De Philips fabriek in Hasselt ging volledig dicht eind 2002. Eerst verdween de massaproductie, daarna alles, 1400 jobs gingen verloren. Tot in Hongarije, tot in China zoeken en filmen Dirk Barrez en Jessie Van Couwenberghe waar deze jobs naartoe zijn gegaan. Hun documentaire is verkrijgbaar op dvd en VHS.

Op 3 december 2002 krijgen de werknemers van Philips Hasselt te horen dat hun vestiging sluit. Op dat ogenblik zijn er ruim 1400 mensen aan de slag in Hasselt - velen zullen hun werk verliezen. Bij hen ook Albert, Carine, Marc, Xavier en deels ook Johnny. Zij vertellen ons het verhaal van hun bedrijf waarin ze zovele jaren hebben gewerkt, ze tonen de producten van vroeger, de foto's, ze vertellen van het wegdragen van productielijnen en de uiteindelijke neergang. Eerst verdween de massaproductie, daarna alles.
In 1954 strijkt Philips neer in Hasselt. Men begint er met platenspelers, ooit werkten er wel 5000 mensen. In de voorbije decennia verdwijnt veel productiewerk naar lageloonlanden. Maar er lijkt een mooie toekomst weggelegd als kenniscentrum voor multimedia, met als laatste producten de DVD en DVD rewritable. Hasselt ontwikkelt fantastische producten, kan men horen zeggen.
Toch gaat dit kenniscentrum onderuit - de deuren sluiten. De reportage zoekt uit waarheen het werk is verdwenen. In Hongarije zoekt Carine waar haar werk naartoe is gegaan, en waarom. En de zoektocht naar haar werk gaat verder, tot in China, waar de reportagemakers nog een laatste machine terugvinden die ooit in Hasselt stond.
We leren hoe bedrijven door delokalisaties het werk over heel de wereld verdelen, soms een pijnlijk proces. Waarom is dat zo? Hoe beslist de multinational Philips daarover? En waar zullen wij dan nog werken? Hoe de welvaart in heel de wereld verzekeren?
In Hasselt is de droom kapot. Maar de Philips topmensen wijzen erop dat in andere vestigingen in België en Europa duizenden veelal hoogopgeleide mensen elke dag bewijzen dat ze meekunnen in de mondiale economische race.
De voormalige werknemers stellen vast dat we meer en meer moeten concurreren tegen slecht betaalde werknemers zonder veel rechten en met weinig of geen sociale zekerheid. In veel landen is hun situatie er in tientallen jaren niet echt op verbeterd. Volledig open handelsgrenzen riskeren dan de welvaartstaten onderuit te halen.
De documentaire legt dit risico helemaal bloot wanneer zij de wereld van de multinationals verlaat en de Chinese bedrijven verkent. Dan blijkt volop hoe China de fabriek van de wereld wordt, maar dan wel één die werkt zonder respect voor sociale rechten. Dan dringt zich meer dan ooit die vraag op: hoe krijgen we een wereldeconomie waarin werknemers overal minimale rechten en leefbare inkomens verdienen? (Voor een meer uitgebreid artikel, zie verder)

De documentaire 'Een geschiedenis van de toekomst. Het verhaal van Philips Hasselt' is verkrijgbaar op VHS of DVD voor 7 euro per exemplaar + verzendingskosten.
Mail uw bestelling naar met vermelding van naam documentaire, aantal exemplaren, VHS of DVD, uw naam en adres. Betalen kan na ontvangst met het bijgevoegde overschrijvingsformulier.

Realisatie Dirk Barrez, Jessie Van Couwenberghe
Productie IIAV vzw - ACV
Beeld en geluid Jos Schockaert
Montage Gert Van den Cruijce
Met dank aan de ex-werknemers van Philips Hasselt, DGOS, Theo Van Gompel, Marc De Wilde, Luc Triangle, Vasas, John Vandaele, China Labour Solidarity, Centre of Contemporary Observation, Liping Weng, Julien Michiels - Philips

Argentinië: hoe een rijk land arm wordt

(BRUSSEL 15-04-2003) -- 50 jaar geleden waren de Argentijnen rijker dan de Fransen, nu zijn er zowat 60 procent armen en hebben velen honger in een land dat eten produceert voor 300 miljoen mensen.

Televisiejournalist Dirk Barrez schildert het portret van een instortende welvaartstaat, van de nu verloederde havenwijk Boca in zuidelijk Buenos Aires waar ooit Diego Maradona schitterde in het voetbalstadion van Boca Juniors maar de jongste tien jaar talloze bedrijven dicht gingen en tienduizenden werkloos maakten, van treinen zonder ruiten waarin de passagiers bij regenweer in het gangpad moeten proberen te schuilen, van miljoenenstad Rosario dat wel een station heeft van waaruit vroeger treinen reden naar alle grote steden maar waar nu nooit meer een trein vertrekt, van publieke ziekenhuizen waar de patiënten in rijen staan aan te schuiven voor verzorging, tientallen meters lange rijen met telkens zestig, zeventig wachtenden. Er is tangozangeres Irma die bezingt hoe de Argentijnen echt geloofden dat ze in de rijke eerste wereld leefden en nu ontdekken dat ze arm zijn. Zij kon de armoede, de honger en criminaliteit in haar wijk niet meer aanzien en startte met een gaarkeuken. Alicia vinden we met tientallen anderen voor de poort van haar gesloten fabriek, ze hopen dat ze het bedrijf in eigen beheer mogen heropstarten, zoals meer en meer gebeurt. Met tranen in de ogen vertelt Alicia hoe ze alleen maar werk wil, want dat betekende een huis, een auto, vakantie, nu is ze alles kwijt; en er is erger nog, ze troont ons mee naar de buren waar de man verlamd raakte toen hij zijn werk kwijt raakte. Analia en Marcos brengen ons in dertig meter van een mooie buurt midden in een krottenwijk. Wat verder scheidt een metershoge muur arm en rijk. De rijke Julia vertelt ons over het leven in haar afgesloten wijk waar een zwembad tot de basisuitrusting van elke woning behoort.

Ook op het menu : hoe het zover kon komen. Want dat een zo welvarend land met goed verdienende en goed levende mensen die beschikken over goede publieke diensten als gezondheidszorg, onderwijs en openbaar vervoer - een land zoals het onze of andere Europese landen - zo snel de allures van een ontwikkelingsland kan krijgen biedt ook ons stof tot nadenken. De politici falen al lang, de militaire dictatuur van de jaren zeventig en tachtig maakte de zaken niet beter maar het is vooral de in de jaren negentig gevoerde economische politiek die de crisis zo uitdiepte : Argentinië maakte de markt vrijer en privatiseerde bedrijven zoals geen ander land, tot zelfs de post en de pensioenen, de ooit sterke industrie verdween bijna, miljoenen verloren werk en inkomen en in veel gevallen verslechterde de publieke dienstverlening, de Argentijnen verloren hun welvaartstaat.

Maar ze blijven niet bij de pakken zitten, de zovele kleurrijke en diverse personages die we ontmoeten, de kunstenares Lila, de gedreven werkloze arbeidster Liliana, de vakbondsleider, de leraar Marcos: elke dag opnieuw zijn er protestacties, betogingen en bezettingen, ze organiseren hun wijken, ze beginnen zelf opnieuw te produceren in bezette fabrieken of nieuw opgestarte ateliers.
Op zondag 27 april trekken ze allemaal naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. Maar van die kant verwachten de meeste Argentijnen voorlopig niet echt de oplossing. Het vertrouwen in politici is nog altijd ver te zoeken.
(Een reportage van Dirk Barrez)

PANORAMA, Canvas, 27 april 2003, 20.15 uur.

Het gezicht van de honger

filmen in een Senegalees dorp bij meer dan 40°

Van 2 tot 16 juli 2001 verbleven VRT-journalist Dirk Barrez en cameraman Jan Van Bilsen voor twee weken in Senegal. Neen, niet voor vakantie. Ze trokken naar een echt boerengat in het binnenland, in de heetste periode van het jaar, dagtemperatuur gegarandeerd tussen 40° en 45°, geen druppel regen.

Wat ze wilden filmen is niet de zoveelste hongerramp in Afrika, een inferno van dierenkarkassen, onbekende stervende mensen, vluchtelingen voor de honger, overvolle vluchtelingenkampen en voedselbedelingen aan anonieme mensenmassa's.
Zij filmen wat er vóór de hongersnood gebeurt. Zij willen een gezicht geven aan het leven van gewone Afrikanen, ze heten Saliou en Mayaram, Khady en Seydou, mensen van vlees en bloed die proberen te leven van wat de grond opbrengt. Juli is het einde van de droge periode, bij vele families is de graanschuur zowat leeg. Niet zo prettig want het is tijd om de velden klaar te maken, straks komen hopelijk de regens.
Fier op wat ze elke dag presteren willen ze zelf van het woord honger niet horen, alhoewel ze met een veel te lege maag aan het werk moeten, alhoewel ze al jaren leven op de rand van een hongercatastrofe.(*) Deze echte specialisten van de honger weten ook perfect te vertellen wat hen de das omdoet. En dat is echt niet enkel de droogte. Maar ze slaan er zich door, met moeite, met héél veel inventiviteit, met massa's leed en evenveel humor. Want, zeg nu zelf, een knorrende maag is maar één facet van hun volle leven.
Met deze mensen krijgt de honger, krijgt Afrika een gezicht. Zoveel te meer omdat Barrez en Van Bilsen op 2 oktober 2001 een tweede keer teruggingen naar Senegal om het vervolg te filmen van de moeizame overlevingsstrijd van deze mensen. Hoeveel vragen stellen Saliou en Mayaram, Khady en Seydou zich wel niet. Zullen we kunnen oogsten? weinig of té weinig? hoeveel zullen we verkopen? welke prijs krijgen we? wie emigreert straks naar de stad? of naar het buitenland?
Hun verhaal kregen we op 13 januari 2002 te zien op Canvas, in Panorama. Ook de RTBF zal het uitzenden, mogelijk volgen nog meer televisiezenders.

Voor meer informatie over dit merkwaardige filmproject, en voor Betacam of VHS copies van deze reportage, contacteer Jan Vannoppen, Yvan Godfroid of Jessika Devlieghere bij Vredeseilanden , Blijde Inkomststraat 50, B-3000 Leuven, +32- 16-31 65 80.

Deze reportage wordt gemaakt in samenwerking met Vredeseilanden, in opdracht van de federaties Coprogram en Acodev. Het is een eerste initiatief in het kader van een nieuwe, langlopende informatiecampagne over voedselzekerheid in Afrika gerealiseerd door de Belgische NGO's met de steun van het Belgisch Overlevingsfonds.

(*) Een studie wijst uit dat in de streek van Diourbel - waar de reportageploeg heen trekt - de oogsten al vele jaren veel minder graan opleveren dan de 185 kilogram per persoon die volgens de Wereldgezondheidsorganisatie nodig zijn om te overleven. In de hele streek is de oogst gemiddeld maar goed voor 121 kilogram of tweederde van de behoefte; in het departement van Mbacké is het zelfs maar 49 kilogram, amper iets meer dan een vierde van de behoefte. Om dan te overleven is een stevige portie inventiviteit nodig.


Le visage de la faim

Le 13 juin 2002 La RTBF, La Deux, diffusera 'Het gezicht van de honger' (Le visage de la faim), un reportage de Dirk Barrez.

Du 2 au 16 juillet 2001, le journaliste de la VRT Dirk Barrez et le caméraman Jan Van Bilsen ont passé deux semaines au Sénégal. Pendant la période la plus chaude de l'année, ils se sont aventurés à l'intérieur du pays.

Ils n'ont pas voulu filmer l'énième famine en Afrique, un enfer de carcasses d'animaux, des inconnus à l'article de la mort, des réfugiés poussés par la faim, des camps de réfugiés débordants ou encore la distribution d'aliments aux masses anonymes.

Ce qu'ils ont filmé, c'est ce qui précède la famine. Ils ont donné un visage à la vie quotidienne d'Africains ordinaires, Saliou et Mayaram, Khady et Seydou. Des gens de chair et de sang qui tentent de vivre de ce que rapportent leurs terres et leurs troupeaux.
En juillet, c'est la fin de la saison sèche, la réserve de grain de beaucoup de familles est presque épuisée. Une mauvaise nouvelle, car le temps est venu de préparer les champs. Il faut espérer que les pluies viendront bientôt.

 Fiers de ce qu'ils réalisent chaque jour, ils ne veulent pas entendre parler du mot 'faim', malgré le fait qu'ils travaillent trop souvent le ventre vide et qu'ils vivent depuis des années au bord de la famine.(*) Ces vrais spécialistes de la faim savent parfaitement nous expliquer ce qui les met dans le pétrin.
Et ce n'est certainement pas uniquement la sécheresse. Mais, ils s'en tirent, avec difficulté, avec énormément d'inventivité, avec beaucoup de chagrin et autant d'humour.

Le 2 octobre 2001, Barrez et Van Bilsen sont retournés au Sénégal pour filmer la suite de cette lutte pénible que mènent Saliou et Mayaram, Khady et Seydou pour leur survie. Ont-ils su récolter? Peu ou trop peu? Qu'ont-ils su vendre? A quel prix? Qui, bientôt émigrera, à la ville ou à l'étranger?

Leur histoire sera diffusée à la RTBF, La Deux, le 13 juin 2002, à 20h., et rediffusée à La Une, Jeudi matin 14 juin à 10.50h et le dimanche soir 16 juin à 23h.

Pour de plus amples informations, d'éventuelles discussions ou des interviews au sujet de ce projet de film remarquable, contactez Jan Vannoppen à Vredeseilanden, +32 16-31.65.80, ou contactez directement Dirk Barrez au +32 16 49.03.85 ou

Ce reportage à été tourné en collaboration avec Vredeseilanden et Bevrijde Wereld. Il s'agit d'une initiative prise dans le cadre du Fonds Belge de Survie (FBS). Le Fonds Belge de Survie (FBS) est une initiative du Parlement belge, pour le financement de programmes en Afrique à fin de sauvegarder les chances de survie des personnes menacées de famine.

(*) Une étude a constaté que dans la région de Diourbel – où se rend l'équipe de reportage – depuis bien des années, les moissons donnent nettement moins de grain que les 185 kilogrammes par personne, nécessaires à la survie, selon l'Organisation Mondiale pour la Santé. Dans toute la région les récoltes ne rapportent que 121 kilos, c'est à dire les deux tiers des besoins; Pour le département de Mbacké il ne s'agit même que de 49 kilos, à peine plus que le quart de ce qu'il faut. Survivre dans ces circonstances, requiert une sacrée bonne mesure d'inventivité.