Argentinië: hoe een rijk land arm wordt

(BRUSSEL 15-04-2003) -- 50 jaar geleden waren de Argentijnen rijker dan de Fransen, nu zijn er zowat 60 procent armen en hebben velen honger in een land dat eten produceert voor 300 miljoen mensen.

Televisiejournalist Dirk Barrez schildert het portret van een instortende welvaartstaat, van de nu verloederde havenwijk Boca in zuidelijk Buenos Aires waar ooit Diego Maradona schitterde in het voetbalstadion van Boca Juniors maar de jongste tien jaar talloze bedrijven dicht gingen en tienduizenden werkloos maakten, van treinen zonder ruiten waarin de passagiers bij regenweer in het gangpad moeten proberen te schuilen, van miljoenenstad Rosario dat wel een station heeft van waaruit vroeger treinen reden naar alle grote steden maar waar nu nooit meer een trein vertrekt, van publieke ziekenhuizen waar de patiënten in rijen staan aan te schuiven voor verzorging, tientallen meters lange rijen met telkens zestig, zeventig wachtenden. Er is tangozangeres Irma die bezingt hoe de Argentijnen echt geloofden dat ze in de rijke eerste wereld leefden en nu ontdekken dat ze arm zijn. Zij kon de armoede, de honger en criminaliteit in haar wijk niet meer aanzien en startte met een gaarkeuken. Alicia vinden we met tientallen anderen voor de poort van haar gesloten fabriek, ze hopen dat ze het bedrijf in eigen beheer mogen heropstarten, zoals meer en meer gebeurt. Met tranen in de ogen vertelt Alicia hoe ze alleen maar werk wil, want dat betekende een huis, een auto, vakantie, nu is ze alles kwijt; en er is erger nog, ze troont ons mee naar de buren waar de man verlamd raakte toen hij zijn werk kwijt raakte. Analia en Marcos brengen ons in dertig meter van een mooie buurt midden in een krottenwijk. Wat verder scheidt een metershoge muur arm en rijk. De rijke Julia vertelt ons over het leven in haar afgesloten wijk waar een zwembad tot de basisuitrusting van elke woning behoort.

Ook op het menu : hoe het zover kon komen. Want dat een zo welvarend land met goed verdienende en goed levende mensen die beschikken over goede publieke diensten als gezondheidszorg, onderwijs en openbaar vervoer - een land zoals het onze of andere Europese landen - zo snel de allures van een ontwikkelingsland kan krijgen biedt ook ons stof tot nadenken. De politici falen al lang, de militaire dictatuur van de jaren zeventig en tachtig maakte de zaken niet beter maar het is vooral de in de jaren negentig gevoerde economische politiek die de crisis zo uitdiepte : Argentinië maakte de markt vrijer en privatiseerde bedrijven zoals geen ander land, tot zelfs de post en de pensioenen, de ooit sterke industrie verdween bijna, miljoenen verloren werk en inkomen en in veel gevallen verslechterde de publieke dienstverlening, de Argentijnen verloren hun welvaartstaat.

Maar ze blijven niet bij de pakken zitten, de zovele kleurrijke en diverse personages die we ontmoeten, de kunstenares Lila, de gedreven werkloze arbeidster Liliana, de vakbondsleider, de leraar Marcos: elke dag opnieuw zijn er protestacties, betogingen en bezettingen, ze organiseren hun wijken, ze beginnen zelf opnieuw te produceren in bezette fabrieken of nieuw opgestarte ateliers.
Op zondag 27 april trekken ze allemaal naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. Maar van die kant verwachten de meeste Argentijnen voorlopig niet echt de oplossing. Het vertrouwen in politici is nog altijd ver te zoeken.
(Een reportage van Dirk Barrez)

PANORAMA, Canvas, 27 april 2003, 20.15 uur.