Het gezicht van de honger

filmen in een Senegalees dorp bij meer dan 40°

Van 2 tot 16 juli 2001 verbleven VRT-journalist Dirk Barrez en cameraman Jan Van Bilsen voor twee weken in Senegal. Neen, niet voor vakantie. Ze trokken naar een echt boerengat in het binnenland, in de heetste periode van het jaar, dagtemperatuur gegarandeerd tussen 40° en 45°, geen druppel regen.

Wat ze wilden filmen is niet de zoveelste hongerramp in Afrika, een inferno van dierenkarkassen, onbekende stervende mensen, vluchtelingen voor de honger, overvolle vluchtelingenkampen en voedselbedelingen aan anonieme mensenmassa's.
Zij filmen wat er vóór de hongersnood gebeurt. Zij willen een gezicht geven aan het leven van gewone Afrikanen, ze heten Saliou en Mayaram, Khady en Seydou, mensen van vlees en bloed die proberen te leven van wat de grond opbrengt. Juli is het einde van de droge periode, bij vele families is de graanschuur zowat leeg. Niet zo prettig want het is tijd om de velden klaar te maken, straks komen hopelijk de regens.
Fier op wat ze elke dag presteren willen ze zelf van het woord honger niet horen, alhoewel ze met een veel te lege maag aan het werk moeten, alhoewel ze al jaren leven op de rand van een hongercatastrofe.(*) Deze echte specialisten van de honger weten ook perfect te vertellen wat hen de das omdoet. En dat is echt niet enkel de droogte. Maar ze slaan er zich door, met moeite, met héél veel inventiviteit, met massa's leed en evenveel humor. Want, zeg nu zelf, een knorrende maag is maar één facet van hun volle leven.
Met deze mensen krijgt de honger, krijgt Afrika een gezicht. Zoveel te meer omdat Barrez en Van Bilsen op 2 oktober 2001 een tweede keer teruggingen naar Senegal om het vervolg te filmen van de moeizame overlevingsstrijd van deze mensen. Hoeveel vragen stellen Saliou en Mayaram, Khady en Seydou zich wel niet. Zullen we kunnen oogsten? weinig of té weinig? hoeveel zullen we verkopen? welke prijs krijgen we? wie emigreert straks naar de stad? of naar het buitenland?
Hun verhaal kregen we op 13 januari 2002 te zien op Canvas, in Panorama. Ook de RTBF zal het uitzenden, mogelijk volgen nog meer televisiezenders.

Voor meer informatie over dit merkwaardige filmproject, en voor Betacam of VHS copies van deze reportage, contacteer Jan Vannoppen, Yvan Godfroid of Jessika Devlieghere bij Vredeseilanden , Blijde Inkomststraat 50, B-3000 Leuven, +32- 16-31 65 80.

Deze reportage wordt gemaakt in samenwerking met Vredeseilanden, in opdracht van de federaties Coprogram en Acodev. Het is een eerste initiatief in het kader van een nieuwe, langlopende informatiecampagne over voedselzekerheid in Afrika gerealiseerd door de Belgische NGO's met de steun van het Belgisch Overlevingsfonds.

(*) Een studie wijst uit dat in de streek van Diourbel - waar de reportageploeg heen trekt - de oogsten al vele jaren veel minder graan opleveren dan de 185 kilogram per persoon die volgens de Wereldgezondheidsorganisatie nodig zijn om te overleven. In de hele streek is de oogst gemiddeld maar goed voor 121 kilogram of tweederde van de behoefte; in het departement van Mbacké is het zelfs maar 49 kilogram, amper iets meer dan een vierde van de behoefte. Om dan te overleven is een stevige portie inventiviteit nodig.